Woordenlijst Afdrukken

Woordenlijst

Actieplatform Peking

Het Actieplatform dat in 1995 in Peking (tijdens de Vierde Wereldvrouwenconferentie van de VN) werd aangenomen bepaalt 12 prioritaire actiedomeinen die bijzondere aandacht en actie vereisen van de internationale gemeenschap, de regering en het middenveld. Binnen elk van de 12 domeinen werden strategische doelstellingen bepaald en concrete aanbevelingen gedaan voor de nationale en internationale actoren om de situatie van vrouwen te verbeteren.

Antidiscriminatiewet van 10 maart 2007

De antidiscriminatiewet is een wet die België uitvaardigde in omzetting van een Europese richtlijn 2000/78 met betrekking tot de gelijke behandeling op het vlak van werkgelegenheid en beroep. De wet van 10 mei 2007 verbiedt discriminatie op basis van leeftijd, seksuele geaardheid, burgerlijke staat, geboorte, vermogen, geloof of levensbeschouwing, politieke of syndicale overtuiging, taal, huidige of toekomstige gezondheidstoestand, een handicap, een fysieke of genetische eigenschap, en sociale afkomst. Ze vervangt de oude antidiscriminatiewet van 25 februari 2003 sinds ze van kracht werd in juni 2007.

Beschutte werkplaats

Productie-eenheid voor goederen of diensten, die hoofdzakelijk personen met een handicap in dienst heeft en die tijdelijk of definitief een ondersteuning voor de werkgelegenheid en sociale promotie vormt.

Besnijdenis

Vrouwenbesnijdenis is de verminking van de vulva (de uitwendige delen van de vagina) waarbij de clitoris en de binnenste schaamlippen verwijderd worden.

CEDAW (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women)

het Verdrag voor de uitbanning van alle vormen van geweld en discriminatie tegen vrouwen. Werd in 1979 aangenomen door de Algemene vergadering van de Verenigde Naties. Deze conventie is een soort van Verklaring van de rechten van de vrouw. Lidstaten die tot dit verdrag toetreden, verbinden zich ertoe alle wettelijke ongelijkheden tussen vrouwen en mannen weg te werken en vrouwen actief te beschermen tegen discriminatie.

Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding

Het centrum is een onafhankelijke openbare instelling ter bevordering van de gelijkheid van kansen en de bestrijding van discriminatie. Daarnaast waakt het centrum over het respect van de grondrechten van de vreemdelingen, observeert het de migratiestromen en stimuleert het de strijd tegen mensenhandel. Het centrum bestrijdt discriminatie op basis van verschillende criteria: racisme, religieuze en filosofische overtuigingen, handicaps, leeftijd, seksuele oriëntatie ...

DAPHNE-programma

Het Daphne-programma is een communautair actieprogramma dat 4 jaren bestrijkt en preventieve maatregelen voorziet om geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen te bestrijden.

Europees Actieplan voor personen met een handicap

De communicatie van de Commissie in het kader van het Europees jaar van personen met een handicap in 2003 diende in oktober 2003 als basis voor het Europees actieplan voor personen met een handicap 2003-2010. Het plan moet de gelijke kansen voor personen met een handicap op een duurzame manier versterken zodat ze beter geïntegreerd worden in de maatschappij’. Het Actieplan 2003-2010 bepaalt de strategische objectieven om dit doel te bereiken. Dat gebeurt op basis van specifieke doelstellingen die op tweejaarlijkse basis geëvalueerd worden.

Europese aanbeveling gericht op het bestrijden van discriminaties op basis van seksuele oriëntatie en genderidentiteit

Deze aanbeveling (CM (2010) 5) erkent dat de fundamentele rechten van de mens op LGBT-personen toegepast dienen te worden en bevat specifieke maatregelen voor de lidstaten op het gebied van verbetering van hun wetgeving, beleid en rechtspraktijk om discriminaties aan te pakken (in het bijzonder over kwesties betreffende vrijheid van vereniging).

Europese strategie op het vlak van handicaps

De Europese strategie op het vlak van handicaps belicht handicaps in het perspectief van de mensenrechten. De EU promoot een beleid van actieve integratie van personen met een handicap in de samenleving. De hoeksteen van de Europese handicapstrategie (2004-2010) is het Actieplan voor personen met een handicap. De Europese Commissie wil dat de kans op een baan, de toegankelijkheid van voorzieningen en de mogelijkheden voor zelfstandig wonen voor gehandicapten tegen 2010 sterk zijn verbeterd. Personen met een handicap worden zelf bij het proces betrokken op basis van het Europese beginsel: "Voor en door personen met een handicap".

Gedwongen huwelijken

Een gedwongen huwelijk dat wordt georganiseerd door families die geen rekening houden met de instemming van hun kind en zich er niet om bekommeren. Jongeren die eraan proberen te ontsnappen worden vaak verstoten met alle problemen en risico’s tot gevolg.

Gender

Gender  is niet hetzelfde als geslacht. " Geslacht " verwijst naar de biologische verschillen tussen mannen en vrouwen,  terwijl " gender " verwijst naar sociaal geconstrueerde verschillen. Vrouwelijkheid en mannelijkheid en alle eigenschappen die ermee samenhangen, zijn niet aangeboren, maar worden gemaakt, bepaald door mensen. Bovendien veranderen ze met de tijd en kunnen ze ook nog eens verschillen van cultuur tot cultuur.

Genderbudgeting

Genderbudgeting is een analyse vanuit genderperspectief van alle vormen van overheidsuitgaven en -inkomsten en geeft een overzicht van de directe en indirecte gevolgen ervan op de respectieve situatie van vrouwen en mannen.

Gendergelijkheid

Gelijkstelling en gelijke behandeling van mensen met een verschillend geslacht, gender of geaardheid in het maatschappelijk verkeer en voor de wet.

Gendermainstreaming

"Gender" mainstreamen is het integreren van gender in de "mainstream", in het algemene beleid dus. Dit wil dus zeggen dat men in dit algemene beleid aandacht vraagt voor de sociaal geconstrueerde verschillen tussen mannen en vrouwen. Er moet dus niet alleen in het specifieke gelijke kansenbeleid rekening gehouden worden met gender, maar in alle beleidsdomeinen.

Geslachtsidentiteit

Het diepe gevoel dat je een man of vrouw bent. Wordt ook ‘genderidentiteit’ genoemd.

Handvest van de grondrechten van de Europese unie

Het Handvest van de grondrechten van de Europese unie werd opgesteld door een conventie bestaande uit een vertegenwoordiger van elk EU-land en van de Europese Commissie en leden van het Europees Parlement en van de nationale parlementen en aangenomen in Nice in december 2000 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie. In het handvest zijn persoonlijke, burgerlijke, politieke, economische en sociale rechten voor burgers van de EU opgenomen, geldend op het grondgebied van de EU.

Homofobie/Lesbofobie/Transfobie

Afkeer van homoseksualiteit/lesbianisme/transgenderisme.

Infibulatie

De uitwendige genitaliën van de vrouw worden weggesneden. De wonde laat men dichtgroeien, op een zeer kleine opening na waarlangs menstruatiebloed en urine het lichaam kunnen verlaten.

Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen

Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen is de federale overheidsinstelling die sinds 2002 instaat voor het waarborgen en bevorderen van de gelijkheid van vrouwen en mannen en de bestrijding van elke vorm van discriminatie en ongelijkheid op basis van het geslacht.

Internationale Classificatie van Functioneren, Handicap en Gezondheid (ICF)

Het ICF is een conceptueel kader dat terminologie en classificatie voor de gevolgen van ziekte voorziet. Het is een belangrijk raamwerk voor de informatie met betrekking tot persoonlijke gezondheidszorg, waaronder preventie, de bevordering van de gezondheid en de verbetering van de participatie door obstakels in de maatschappij weg te werken of af te zwakken en door maatschappelijke ondersteuning en bemiddeling aan te moedigen. Ze is ook nuttig voor de studie van gezondheidssystemen, zowel voor de evaluatie als voor de uitstippeling van het beleid.

Internationale dag tegen homofobie

Dag waarop LGBT organisatie wereldwijd aandacht vragen voor het verschijnsel ‘homohaat’ en de sociale onwenselijkheid daarvan (jaarlijks op  17 mei).

Internationale dag van de strijd tegen het geweld op vrouwen

Op 17 december 1999 heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in haar resolutie 54/134 25 november uitgeroepen tot “Internationale dag van de strijd tegen het geweld op vrouwen” waarin het regeringen, internationale organisaties en niet-gouvernementele organisaties oproept om op die dag activiteiten te organiseren om de publieke opinie voor het probleem te sensibiliseren.

Internationale dag voor personen met een handicap

In 1992, het einde van het VN-decennium van personen met een handicap (1983-1992), heeft de Algemene Vergadering 3 december tot internationale dag van personen met een handicap uitgeroepen. Tijdens het decennium werden maatregelen genomen om de bevolking te sensibiliseren, de levensomstandigheden van personen met een handicap te verbeteren en hen dezelfde kansen te laten genieten als valide personen. De Vergadering heeft aan de lidstaten gevraagd om op deze dag de integratie van personen met een handicap in de maatschappij in de kijker te zetten.

Internationale vrouwendag

Internationale vrouwendag staat in het teken van solidariteit en strijdbaarheid van vrouwen overal ter wereld. Internationale Vrouwendag werd voor het eerst uitgeroepen door Clara Zetkin op de internationale vrouwenconferentie in Kopenhagen in 1910, waaraan 100 mannen en vrouwen deelnamen uit 17 landen. De aanleiding was de massale staking was op 8 maart 1908 in de Verenigde Staten van vrouwen in de textiel- en kledingindustrie voor een achturige werkdag, betere arbeidsomstandigheden en kiesrecht. In 1978 werd 8 maart door de Verenigde Naties officieel erkend als Internationale Vrouwendag.  Nu worden er wereldwijd allerlei activiteiten georganiseerd ter gelegenheid van deze feestdag voor de internationale vrouwenbeweging.

Intrafamiliaal geweld

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreft intrafamiliaal geweld 3 problematieken : gedwongen huwelijken, vrouwelijke genitale verminking en zogenaamd eergerelateerd geweld

LGBT

Engelse afkorting van de internationale beweging van holebi’s  en de transgenderbeweging die staat voor ‘Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender’.

Partnergeweld

Gedrag, handelingen of attitude in een intieme relatie om controle en macht te winnen over de (ex-)partner. Partnergeweld omvat al dan niet herhaaldelijke verbale, fysieke, seksuele, economische agressie, bedreigingen of dwang die de integriteit en zelfs de socioprofessionele integratie van de partner aantasten.

Pekingrapport

Het Pekingrapport in het rapport over de genomen initiatieven om de gelijkheid tussen mannen en vrouwen te bevorderen dat de Regering jaarlijks moet voorleggen aan het parlement. Dit rapport wordt dikwijls het “Pekingrapport” genoemd, omdat de Regering hiermee verslag uitbrengt over het beleid dat ze heeft gevoerd om te beantwoorden aan de doelstellingen van de Vierde Wereldvrouwenconferentie van 1995 in Peking.

Redelijke aanpassingen

Noodzakelijke en geschikte wijzigingen en aanpassingen die geen overmatige of onredelijke kost met zich meebrengen, in functie van de behoeften in een bepaalde situatie, om personen met een handicap te garanderen dat ze op basis van het gelijkheidsbeginsel dezelfde mensenrechten en fundamentele vrijheden genieten of kunnen uitoefenen. Een redelijke aanpassing is dus een concrete maatregel om de negatieve effecten van een onaangepaste omgeving zo veel mogelijk te neutraliseren om een persoon met een handicap te laten deelnemen aan het maatschappelijke leven. Een redelijke aanpassing beantwoordt aan een individueel probleem, wat het onderscheidt van toegankelijkheid.

Richtlijn 2000/78 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in werkgelegenheid en beroep

Europese richtlijn aangenomen in 2000 die discriminatie bestrijdt op basis van geloof of levensbeschouwing, handicap, leeftijd en seksuele geaardheid. De richtlijn moet gelijke behandeling garanderen in het kader van werkgelegenheid, arbeidsomstandigheden en professionele opleiding.

Seksuele oriëntatie

De seksuele geaardheid wordt bepaald door het geslacht van degene(n) waartoe je je aangetrokken voelt en waarvoor je affectie ontwikkelt, zowel emotioneel als lichamelijk.

Startbaan voor personen met een handicap

Een startbaan voor personen met een handicap is een overeenkomst waarbij werknemers met een handicap een opleiding binnen een bedrijf krijgen waarna ze daarna binnen dat bedrijf of in een ander bedrijf tewerkgesteld kunnen worden en zo een volwaardige beroepskwalificatie genieten.

Toegankelijkheid

Proces waardoor de verschillende systemen van de maatschappij, materiële omkadering, diensten, activiteiten en informatie toegankelijk gemaakt worden voor iedereen.

Transgender

Het gedragspatroon van een persoon die door het leven gaat als iemand van het andere dan zijn of haar geslacht.

Universal design

De VN omschrijft universal design of universeel design als "het ontwerp van producten, materiaal, programma’s en services die in de mate van het mogelijke door iedereen gebruikt kunnen worden, zonder specifieke aanpassing of ontwerp. Universal design omvat ook functionele toestellen en accessoires voor bijzondere categorieën van personen met een handicap."

VAPH

Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) wil de participatie, integratie en gelijkheid van kansen van personen met een handicap bevorderen in alle domeinen van het maatschappelijk leven. Het doel is dat zij de grootst mogelijke autonomie en levenskwaliteit bereiken. Het VAPH subsidieert hiertoe diensten, voorzieningen en personen met een handicap op verschillende domeinen: diensten en voorzieningen, hulpmiddelen en aanpassingen en een persoonlijk assistentiebudget. PHARE is de Franstalige tegenhanger.

Verklaring en Actieprogramma

De verklaring en het actieprogramma werden met algemene consensus aangenomen op 15 september 1995. Ze symboliseren het engagement van de internationale gemeenschap met betrekking tot de bevordering van de vrouw en de uitvoering van het Actieprogramma. Het Actieprogramma bepaalt de te nemen nationale en internationale maatregelen voor de bevordering van de vrouw in de loop van de 5 volgende jaren, tot 2000.

Verklaring inzake de fundamentele rechten op het vlak van seksuele oriëntatie en genderidentiteit

Op 17 december 2008 werd voor het eerst op de Algemene Vergadering  van de Verenigde Naties de strafbaarheid van homoseksualiteit in een heleboel landen besproken waarop een verklaring volgde inzake de strafbaarheid van homoseksualiteit en mensenrechtenschendingen op basis van seksuele oriëntatie.

VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

Het verdrag werd aangenomen op 13 december 2006 in het hoofdkwartier van de Verenigde Naties in New York, waar het op 30 maart 2007 openstond voor ondertekening. Dit verdrag erkent en omschrijft de rechten van personen met een handicap en stelt een toepassingscode voor. De basisgedachte van het verdrag is de integratie van personen met een handicap in alle domeinen van het maatschappelijke leven. Het verdrag is van kracht geworden op 3 mei 2008, de dertigste dag na de 20e ratificatie of toetreding. België heeft het verdrag in maart 2007 ondertekend, net als het facultatief protocol. Deze documenten werden geratificeerd op 2 juli 2009.

VN-verdrag voor de uitbanning van alle vormen van discriminatie van de vrouw

De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft op 18 december 1979 het Verdrag voor de uitbanning van alle vormen van discriminatie van de vrouw aangenomen, dat op 3 september 1981 van kracht is geworden is. Op die datum is het Comité voor de uitbanning van alle vormen van discriminatie van de vrouw officieel opgericht. Het moet de naleving van het verdrag door de verdragsluitende staten opvolgen.

VN-Vrouwen

Dit overkoepelend VN-agentschap om de rechten van vrouwen en meisjes wereldwijd te bevorderen werd opgericht in juli 2010, om de inspanningen van de VN efficiënter maken door de samensmelting van gefragmenteerde, elkaar overlappende diensten. VN Vrouwen is een fusie van vier bestaande organisaties: DAW (1946), INSTRAW (1976), UNIFEM (1976) en OSAGI (1997) met zetel in New York, en gaat van start in januari 2011.

Vrouwelijke genitale verminking

Vrouwelijke genitale verminking omvat praktijken waarbij, vaak met nogal rudimentaire chirurgische ingrepen, de uitwendige vrouwelijke genitaliën geheel of gedeeltelijk verwijderd worden. Het is een oude prakrijk die traditiegetrouw nog in tal van landen wordt toegepast. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen besnijdenis en infibulatie.

Zogenaamd eergerelateerd geweld

Zogenaamd eergerelateerd geweld omvat (doorgaans) geweld of doodslag ten opzichte van vrouwen door een familielid of kennis (waaronder partners) in naam van de individuele eer of de eer van de familie.


© Gelijke Kansen en Diversiteit 20 Kruidtuinlaan – 1035 Brussel T. : +32(2) 800 36 75 F. : +32(2) 800 38 08 Mail : gelijkekansen@mbhg.irisnet.be